Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


نظام¬های سیاسی بیمار طی چه فرایندی به بن بست¬های استراتژیک، اضمحلال، فروپاشی و نابودی می رسند؟

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[30 Jan 2018]   [ کوروش برارپور]

به نام خدا و ستوده باد دانایی



مدلسازی و نظریه¬ پردازی: کوروش برارپور – پژوهشگر آزاد(و بیطرف) و فعال جامعه مدنی ایران


اشاره: این یادداشت، چکیده‌ای بسط یافته از گفتگوی نگارنده با علی لاریجانی(رئیس مجلس نهم) است که به پیش بینی وقوع اعتراضات گسترده‌ی مدنی و آشوب‌های خیابانی در ایران در بین سالهای 1396 تا 1398 پرداخته است. این دیدار در 31 ام اَمرداد 1393 صورت پذیرفته و احمد توکلی نماینده وقت تهران نیز بعنوان شاهد و ناظر بر این گفتگو، پژوهشگر را همراهی کرده است. مدلهای سیستمی و معادلات ریاضی مربوط به این گفتگو که با هدف آگاهی‌بخشی عمومی منتشر شده، نزد پژوهشگر محفوظ است.

بسطِ فرازهایی از گفتگو:
سرنگونی حکومت پهلوی، فروپاشی نظام کمونیستی در شوروی، براندازی سیستم منتسب به صدام و حزب بعث عراق، حذف القاعده از نظام سیاسی - اجتماعی افغانستان، سرنگونی حکومت های خودکامه در کشورهای شمال آفریقا، حذف داعش از جغرافیای سیاسی عراق و سوریه، مرگ یک بیمار ایدزی یا سرطانی و مرگ سلول‌های ایمنی بدن یک موش توسط پاتوژن‌ها(یا سلول‌های بیگانه) همگی مثال‌هایی از سیستم‌های بیماری‌اند که در طول زمان و طی چهار مرحله به فروپاشی، سرنگونی، حذف و مرگ رسیده‌اند!

بر اساس مدل DLA یا تحلیل لایه لایه‌ای مشکل در سیستم‌ها(Difficulty Layer Analysis) که متعلق به پژوهشگر است، «مشکلات در همه این سیستم‌ها طی پنج مرحله شکل می‌گیرند، رشد میکنند، به بلوغ میرسند و سپس به مرحله تکامل یافته تری فراجهش ناگهانی می یابند. این مراحل پنج گانه عبارتند از: الف) گلوگاه، ب) بحران، پ) نفوذ بیگانگان یا رخنه محرکهای بیرونی، ت) حاکمیت عدم‌قطعیت‌های محیطی و چ) بن‌بست‌های استراتژیک».

الف) مرحله گلوگاه:
گلوگاه ساده ترین شکل بروز مشکل در هر سیستم است. گلوگاه جایی رخ میدهد که در برابر روند رو به جلوی فرایندهای کاری، صف یا انتظار ایجاد شود.

گلوگاه جایی رخ میدهد که: یا در برابر گردش اطلاعات، یا در برابر تغییر باورها و مدلهای ذهنی مردم و حاکمان یک جامعه، یا در برابر تغییر روشهای تصمیم گیری و اقدام دولتمردان و حاکمان، یا در برابر مطالبات عمومی و فرایند انتقال دانش نخبگان به دولتمردان و حاکمان، یا در برابر تغییر شرایط و قواعد بازی در سیاست، یا در برابر فرایند سرآمدسازی فرهنگ ها، یا در برابر بازآفرینی فرایندهای اداری، یا در برابر تغییر و چابک سازی ساختارهای معیوب سیاسی و حقوقی، یا در برابر به روزسازی فناوری های پیشرفته، یا در برابر جابجایی قدرت و یا در برابر چرخش نخبگان یک جامعه موانعی وجود داشته باشد!

در چنین شرایطی، این موانع نیز با ایجاد صف یا انتظار، فعالیتها و فرایندهای کاری را بطور موقت، متوقف می کنند. بروز گلوگاه در هر سیستمی، درونزا بوده(یعنی خاستگاه یا منشاء درونی داشته) و متاثر از عوامل یا علت های درون سیستمی است.

گلوگاه به چهار گونه قابل دسته بندی است:
گلوگاه یا از جنس مطالبات عمومی است(نوع 1)، یا از جنس ظرفیت های مدیریتی است(نوع 2)، یا از جنس روش های مدیریتی است(نوع 3) و یا از جنس هر سه مورد یادشده است(نوع 4). زمانی که گلوگاه نوع4، رخ میدهد راه حلی وجود نخواهد داشت! در این حالت «ماهیت سیستم» زیر سوال می رود و تراز مشکلات سیستم، از حد گلوگاه به سطحی با درجه پیچیدگی بالاتر تحت عنوان «بحران»، فراجهش ناگهانی خواهد یافت و سیستم با اَبَرچالش «اشباع شدگی» روبرو خواهد شد.

ب) مرحله ی بحران:
مرحله بحران از چرخه ی حیات مشکل در یک سیستم، زمانی شکل می گیرد که یا منابع تخصیصی(دروندادها) به فرایندهای کاری، کمتر از هزینه های مصرفی باشد یا هزینه های مصرفی بیشتر از منابع تخصیصی باشد یا هردو مورد، خواسته یا ناخواسته باهم رخ دهند.

بحران، مرحله ی تکامل یافته ی «گلوگاه» است و بروز آن در هر سیستمی درونزا بوده و متاثر از عوامل و علتهای درون سیستمی است. بازیگران سیستم های سیاسی - اجتماعی لااُبالی‌پرور، با تولید و بازتولید رفتارهای تاخیری، سیستم را با انواع ابَرچالش های اشباع شدگی، ناکارآمدی، نامقبولی، فلج سیستمی، ضعف پیروی و فقدان مشروعیت روبرو می سازند!

در مرحله ی بحران، فساد افسارگسیخته سبب می شود توازن بین تخصیص منابع و مصارف سیستم بهم بخورد. در حالت بحران، صف ایجاد نمی شود بلکه «کلیت سیستم» بهم می خورد و سیستم از کار می افتد. در حالت بحران، سیستم بعنوان کل، تسلیم شرایط تحمیلی از سوی اجزای خودش(و نه دشمنان) می شود! در این شرایط «ماهیت سیستم» نیز زیر سوال میرود. یعنی، اجزاء آن بجای اینکه بصورت منظم و ساختارمند درجهت رسیدن به چشم اندازی منفرد و مشترک، همسو عمل کنند و اثر یکدیگر را تقویت کنند، درخلاف جهت هدف سیستم(چشم‌انداز ملی) و در خلاف جهت حرکت یکدیگر حرکت کرده و اثر یکدیگر را نیز خنثی می کنند!

انواع بحران:
بحران ها یا از جنس منابع اند(نوع 1)، یا از جنس هزینه اند(نوع 2)، یا از جنس سازوکار تخصیص منابع و مدل سیاستگذاری هزینه هایند(نوع 3) و یا از جنس هر سه مورد یادشده اند(نوع 4). درصورتی که در سیستمی بحران نوع4، رخ دهد راه حلی وجود نخواهد داشت! در این حالت تراز مشکلات سیستم، به سطح «نفوذ و رخنه بیگانگان»، و سپس سلطه ی محرک های بیرونی بر سیستم، فراجهشی ناگهانی خواهدداشت.

پ) مرحله نفوذ بیگانگان یا رخنه محرکهای بیرونی:
محرکهای بیرونی، متغیرهایی برونزا یا عوامل بیرون از سیستم هستند که بر روی فرهنگ، خلقیات، تصمیمها، اهداف، استراتژیها و برنامه های آن تاثیر میگذارند بطوریکه برای مدیران سیستم شناخته شده اند.

بعنوان مثال:
کارگردانان سیستم تاراج در نظام های سیاسی فاسد از طریق لابی های سیاسی، بازیگرانی از جنس خودشان را تحت عنوان وزیر یا دولتمَرد به درون دولت های رسمی روانه می کنند یا سازمانی غیررسمی را تحت عنوان «دولت در سایه» شکل می دهند تا از آن طریق بر روی تصمیم های رسمی دولتها تاثیر بگذارند!

انواع محرکهای بیرونی:
محرکهای بیرونی سه نوع اند: یا استاتیک اند(مانند کاشتن جاسوس در یک سیستم)، یا داینامیک اند(مانند کار گذاشتن سیستم شنود در اتاق یک سیاستمدار) یا ترکیبی اند(مانند: ایجاد سازمانی غیررسمی در یک تشکیلات رسمی)! در حالت ترکیبی، سیستم های بیمار توسط سازمانی غیررسمی از کار می افتد و به سمت و سویی هدایت میشود تا مغلوب یا تسلیم شرایطی شود که عدم‌قطعیت‌های‌محیطی،آنها را ایجاد کرده‌اند!

در این حالت نه تنها ماهیت و کلیت سیستم، بلکه «موجودیت سیستم» نیز زیر سوال رفته و زمینه را برای حاکمیت عدم قطعیت های محیطی فراهم می آورد. یعنی سکان رهبری و عنان مدیریتی سیستم ظاهرا در دستان رهبرانش است اما توان حل مساله از ایشان سلب شده و فرصت فکر کردن برای تحلیل و چاره اندیشی ندارند! در این شرایط؛ سیستم بصورت باری به هرجهتی «اداره» میشود اما «مدیریت» نمی شود!

ت) مرحله حاکمیت عدم قطعیت های محیطی:
عدم قطعیت ها مجموعه ای از عوامل ناشناخته ی برون سیستمی اند که در خلاف جهت بهبود یا دگرگونی مثبت در سیستم، سدسازی میکنند و بر روی فرهنگ، خلقیات، تصمیمها، اهداف، استراتژی ها و برنامه های آن تاثیر منفی میگذارند.

چند مثال:
آمریکا با اعمال تحریم های بین المللی علیه ایران و سپس با اعمال فشار بر کشورها و شرکت های بین المللی، اقتصاد ایران را در فاز گلوگاه و بحران نگاه می دارد!
رخ دادن زمین لرزه(بعنوان یک عدم قطعیت طبیعی) در تهران می تواند بر روی متغیرهای امنیت ملی ایران در ارومیه و زاهدان، تاثیری بس شگرف بگذارد! پدیده ی وارونگی هوا، زندگی روزانه ی کلان شهرها و شهرهای صنعتی را به تعطیلی می کشاند!
بمب گذاری در اماکن عمومی و حوادث تروریستی دیگر، ده ها شهروند عادی، نظامی و دانشمند ایرانی را به شهادت رسانده است.

انواع عدم قطعیت های محیطی:
عدم قطعیت های محیطی دو نوع اند: یا از نوع نمونه سازی(پروتوتایپینگ)اند، یعنی پیش تر نمونه ای مشابه آنها در همان سیستم یا سیستمی دیگر رخ داده، یا از نوع اکتشافی اند که دیسکاوری نیز خوانده می شوند. نوع اکتشافی نیز به دو گونه ی اولیه و پیشرفته قابل دسته بندی است.

چ) بن بست های استراتژیک:
در این مرحله، برای هیچیک از مشکلات چهارگانه سیستم که در بالا تشریح شد راه حلی وجود ندارد. در این مرحله، سیستم دچار فروپاشی یا فرا اُفت ناگهانی می شود!

جمعبندی:
اگر دولتمردان و حاکمان ایران در زمان اکنون از حل ابَرچالش هایی چون بیکاری، خشکسالی، ترافیک و آلودگی هوا(در کلان شهرها)، هجوم ریزگردها، ویرانی های گسترده حاصل از زمین لرزه، آسیب های ناشی از سیل، اعتراضات مدنی، آشوب های خیابانی، تحریم ها، ترورها و حمله ی نظامی احتمالی کشورهای متخاصم عاجزند بدان دلیل استکه طی چهل سال گذشته تاکنون از طریق گماشتن افرادی غالبا کهنسال، سالخورده، فاقد تخصص و بی کفایت در جایگاه های کلیدی؛ به ایجاد گلوگاه و بحران در کشور دامن زده اند.

یعنی اگر فرایندهای مدیریتی کشور به سادگی تسلیم محرک های بیرونی و عدم قطعیت های محیطی می شود بدان دلیل استکه حضور دولتمردان و حاکمان غالبا سالخورده و ناکارآمد ایران بر مسند قدرت، در طول زمان و از طریق ایجاد ابَرچالش هایی از جنس گلوگاه و بحران، زمینه را برای نفوذ بیگانگان و حاکمیت عدم قطعیت ها فراهم کرده است! این درحالیست که هرگاه اعتراضی مدنی وَلو مسالمت آمیز توسط مردم و دانشجویان رخ می دهد، آنها نیز بی درنگ هر اعتراض و مطالبه ای را به متغیری برونزا به نام «دشمن» نسبت می دهند!

بخاطر بسپاریم که هرگاه انگشت تقصیر ناشی از بروز ابَرچالش ها در کشور را بسوی «دشمن» نشانه می رویم، سه تا از انگشتان مان را بسوی خودمان نشانه رفته ایم!

/ زنده باد توسعه - پاینده باد ایران و بیشینه باد غرور ملی ایرانیان/

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


بنیاد آینده‌نگری ایران



يكشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ - ۲۵ فوریه ۲۰۱۸

ستون آزاد

+ حد بردباری ملت فرهاد یزدی

+ چارک‌های توسعه محسن رنانی

+ نامه سرگشاده یک کنشگرمدنی به احمد توکلی - عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام: تنها در عربستان، عراق و اسرائیل به دنبال دزدها، مفسدان و دشمنان ایران نگردیم! کوروش برارپور

+ سردرگمی رژیم فرهاد یزدی

+ اقتصاد ایران اسیرآنارشیسم سیاستگذاری دکتر محسن رنانی

+ واکنش یک کنشگر مدنی به عذرخواهی محمدرضا عارف(نماینده مردم تهران در مجلس) از مردم ایران! کوروش برارپور

+ آینده چراغ راه گذشته دکتر شیرزاد کلهری

+ قدیانی: اصلاح‌طلبان بیش از این با خامنه‌ای مصالحه نکنند 

+ عشق و فلسفه در گفت‌وگو با موسی اكرمی 

+ آیا نظام وارد فاز فروپاشی شده است ؟ رضا علوی

+ کنشگر مرزی و ظرفیت‌هایش برای تغییر بهمن احمدی‌امویی

+ نظام¬های سیاسی بیمار طی چه فرایندی به بن بست¬های استراتژیک، اضمحلال، فروپاشی و نابودی می رسند؟ کوروش برارپور

+ کروبی، وضعیت امروز ایران را نتیجه مستقیم سیاست‌های خامنه‌ای دانست 

+ دوره ی تکرارِ اعتراضات مدنی و آشوب های خیابانی در ایران و زمان دو برابر شدنِ آنها از لحظه ی فراجهش ناگهانی تا جهش کامل شان چقدر است؟‎ کوروش برارپور

+ مواجهه ایرانی‌ها با غرب چگونه باید باشد؟ باید از فرق سر تا نوک پا غربی شویم؟ امیر سلطان‌زاده

+ نخبگان یا مردم؛ محور توسعه کدام است؟ 

+ ده‌ها وکیل خواستار پذیرش پرونده بازداشتی‌های اخیر در ایران شدند 

+ صادقی: یکی از کسانی که در زندان فوت کرد، از خوراندن قرص به زندانیان خبر داده بود 

+ بیانیه‌ی جمعی از نویسندگان، شاعران و هنرمندا ن ایرانی در سوئد 

+ نجفی، قالیباف را به استفاده از بودجه شهرداری تهران در انتخابات ریاست جمهوری متهم کرد 

+ تفكرى در باره وقايع اخير ايران جمشيد قراجه داغى

+ سکوت موقت فرهاد یزدی

+ فرهادی و هدیه تهرانی؛ اعتراض‌های سراسری و پرسش‌ها و پاسخ‌ها 

+ پاسپورت آلمانی در صدر رده بندی جهانی 

+ چرا ناآرامی‌های اخیر ایران به یک جنبش همگانی منجر نشد؟ شهیر شهید ثالث

+ جنگ دولت با زبان انگلیسی در مدارس ابتدایی سعید پیوندی

+ «مردم نگران کهریزک دیگری هستند» 

+ دعوت اتحادیه اروپا از ظریف برای گفت‌وگو در مورد «برجام» در روز پنج‌شنبه 

+ یک نماینده ارشد پارلمان آلمان «شکایتی رسمی» علیه هاشمی شاهرودی ارائه کرده است 

+ تایید خبر مرگ یکی از بازداشت‌شدگان در اوین؛‌ صادقی نسبت به وقوع «کهریزک دوم»‌ هشدار داد 

+ نگرانی یک عضو شورای شهر تهران از تکرار حوادث کهریزک 

+ گزارشی از تظاهرات همبستگی با مبارزات مردم ایران در استکهلم 

+ اگر به فساد هم‌اندازه حجاب حساس بودیم، اوضاع‌مان بهتر ‌می‌شد 

+ یادداشتی از محسن مخملباف: براى جوانى كه در خيابان با مردم سخن گفت محسن مخملباففیلمساز

+ نگاه تاجیکان به تحولات ایران BBC

+ آخوندهای درباری مواجب بگیر: مقدس یا نابود کننده اسلام؟ اکبر گنجی

+ ادامه بازداشت دانشجویان در ایران 

+ پرده آخر فرهاد یزدی

+ شلیک به ساختمان فرمانداری لنجان اصفهان 

+ اصلاح‌طلبان ایران در مورد اعتراض‌ها چه می‌گویند 

+ نسرین ستوده حقوقدانان و روشنفکران ایران را به حمایت از مطالبات مردم فراخواند 

+ پیشنهاد جعفر پناهی:‌ رفراندوم یا تظاهرات آزاد 

+ فراخون ملی برای شرکت در تظاهرات بزرگ ایرانیان ساکن بلژیک 

+ بیانیه همبستگی سوریه با قیام ملت¬های ایران 

+ اعلام پشتیبانی همبستگی جمهوری خواهان از مبارزات مردم ایران 

+ مناسبات سردار سپه و روحانیت  رضا علوی

+ مردم به روشنی می گویند جمهوری اسلامی نمی خواهند مهرداد درویش پور

+ ویژه گی ها و تفاوت ها  رضا علوی

+ مقاله ای از خانم دکتر شاهین/تهران 

+ نجات ایران فرهاد یزدی

+ مات شدن نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ ورشکستگی بازار ایدئولوژیک (2)  فرانسیس ساندرز

+ سرگردان در راهروهای ارشاد 

+ تاک و تاک نشان فرهاد یزدی

+ چهره دوگانه اکتبر 

+ نزاع بر سر هیچ! عارف دانیالی

+ بالاتر از خطر  فرهاد یزدی

+ در عربستان چه می گذرد ؟ دکتر رضا علوی

+ امنیت در عصر جنگ افزار کشتار جمعی - قسمت دوم فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر جنگ افزار کشتار جمعی - قسمت نخست فرهاد یزدی

+ گذر پر مخاطره فرهاد یزدی

+ جاسوسی در نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ فوریت مساله افغانستان فرهاد یزدی

+ مرزهای نوین، در حال شکل گیری. فرهاد یزدی

+ خودمان را گول نزنیم ما ملت بزرگی نیستیم رضارخشان

+ امیدهای آینده فرهاد یزدی

+ پرویز شفا استاد سینما از دنیای ما رفت 

+ افعانستان: روزنه امید؟ فرهاد یزدی

+ بازیگر جدید سیاست خارجی ایران فرهاد یزدی

+ آینده‌نگری در برنامه‌ریزی شهری میانه دکتر علی تقی‌پور

+ کابینه دوم روحانی فرهاد یزدی

+ صادق خلخالی به روایت دخترش 

+ مریم میرزاخانی و مهدی علوی شوشتری حسین باقرزاده

+ از ژن برتر تا بابای بند باز رضارخشان

+ پرنسیب سیاسی را از احمدی نژاد باید آموخت رضارخشان

+ آیا جنگ بین ایران و عربستان - یک بلوف سیاسی از سوی امریکا نیست؟ م - ر ایران

+ راه ملت فرهاد یزدی

+ هیچ دلیلی برای خوش بینی به آینده خاورمیانه نیست / جنگ بزرگ بعدی در راه است 

+ ما و تمدن‌زدایی جهانبگلو

+ برای آناهیتا دختر مریم دکتر محسن طاهری دمنه

+ اتحاد برای ایجاد جنگ فرهاد یزدی

+ استالین و منطق صوری میثم خسروی*:

+ موازنه قدرت فرهاد یزدی

+ علوم انسانی خصلتاً مزاحم است سارا شریعتی

+ تبریک به کتاب در جستجوی یحیی دکتر شیرزاد کلهری

+ آقازاده ای که ولیعهد شد  رضا علوی

+ صدای پای بحران در کانون دانایی 

+ چرا باید علوم انسانی بخوانیم؟ سارا شریعتی

+ آینده نه چندان دور ایران فرهاد یزدی

+ دانشگاه به‌مثابۀ شرکت چندملیتی 

+ بلبشوی نظام همزمان با وقایع تعیین کننده قطر فرهاد یزدی

+ ما این بودیم دکتر شیرزاد کلهری

+ چین چهره جهان را تغییر می‌دهد؟ 

+ روشنفكری پژوهی اکرمی، موسی

+ دوره ی مارکس و دوره ی ما دکتر شیرزاد کلهری

+ درنکوهش از شرکت در انتخابات محمّد امینی

+ بیانیه ­ی جمعی از آینده پژوهان کشور در حمایت از دولت تدبیر و امید 

+ امنیت در عصر هسته ای - بخش سوم - ایران فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر هسته ای - بخش دوم فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر هسته ای - بخش نخست فرهاد یزدی



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995