Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


خرد آینده نگری

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[14 Aug 2017]   [ ]

مهسا رمضانی



ایران: آلوین تافلر جامعه‌شناس و تحلیلگر امریکایی که اغلب به عنوان «آینده‌پژوه» شناخته می‌شود، ۲۷ ژوئن (۷ تیر ماه) در سن ۸۷ سالگی درگذشت. او در ایران با ترجمه کتاب «موج سوم» به قلم دکتر شهیندخت خوارزمی شناخته شد، این کتاب برای نخستین بار و سه سال پس از انتشار آن در امریکا در سال ۱۳۶۳ به همت انتشارات نشر نو به جامعه کتابخوان ایران عرضه شد. پس از آن کتاب‌های «مدرسه در شهر»، «مصرف‌کنندگان فرهنگ»، «آن سوی بحران»، «پیش‌نمایش‌ها و فرضیات»، «شرکت انطباق‌پذیر»، «به سوی تمدن جدید» و «ثروت انقلابی» بتدریج در ایران ترجمه شدند.آثار و آرای او بیشتر بر دو حوزه «انقلاب دیجیتال» و «انقلاب ارتباطات» متمرکز است. وی در مشهورترین اثر خود به نام «موج سوم» به سه حرکت عمده در تاریخ تحول بشر اشاره می‌کند: موج اول؛ انقلاب کشاورزی، موج دوم؛ انقلاب صنعتی و موج سوم که از دهه ۱۹۵۰ آغاز شد، عصر فراصنعتی است که بر سبک زندگی و عقاید افراد بسیار اثرگذار است.«موج سوم»، «جابه‌جایی در قدرت» و «جنگ و ضد جنگ» از جمله آثار تافلر است که به قلم دکتر شهیندخت خوارزمی به فارسی برگردانده شده است. خوارزمی کارشناسی خود را در رشته روان‌شناسی از دانشگاه شیراز اخذ کرد و سپس برای ادامه تحصیل به امریکا رفت و مدرک فوق‌لیسانس روان‌شناسی و جامعه‌شناسی خود را از دانشگاه ایندیانا گرفت و در همان دانشگاه با اخذ مدرک دکترای روان‌شناسی و ارتباطات و روش تحقیق فارغ‌التحصیل شد. دکتر خوارزمی هم‌اکنون عضو هیأت مؤسس و نایب‌رئیس انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی است.به مناسبت درگذشت تافلر با او به گفت‌وگو نشستیم و پرسیدیم؛ «با وجود آثار متعددی که از تافلر در ایران ترجمه شده است ایرانیان چقدر تافلر را می‌شناسند؟ و آیا آرای او بر جامعه علمی ما تأثیری گذاشته است؟» او ضمن بازکردن طرح فکری تافلر، در پاسخ به سؤالات ما به نکات قابل تأملی اشاره کرد که در ادامه می‌خوانید:

خانم دکتر خوارزمی، تافلر در کتاب «موج سوم» خود از سه حرکت عمده انسان از جامعه کشاورزی به صنعتی و سپس اطلاعاتی حرف می‌زند، به اعتقاد شما معیار تافلر برای این مرحله‌بندی‌ها چیست؟
تافلر در این تقسیم‌بندی‌ها، یک معیار ثابت ندارد و با این مرحله‌بندی‌ها در واقع می‌کوشد تا روند تکامل جامعه بشری را توصیف کند و برای آن از استعاره «موج» استفاده می‌کند چرا که معتقد است که این تحولات به صورت موج اتفاق می‌افتد؛ یعنی تحولات از جایی شروع می‌شود، اوج می‌گیرد و پس از مدتی دچار افول می شود و با شروع افول یک موج، موج تحول تمدنی جدیدی به راه می‌افتد.
تافلر «تکنولوژی» را مهم ترین موتور محرکه این تحولات بویژه در دوران تمدن صنعتی و بعد از آن می‌داند. اما این بدان معنا نیست که او روند تکامل جامعه بشری را معلول یک عامل تلقی کند. تافلر از معدود تحلیلگرانی است که اعتقاد دارد چندین عامل یا جریان، با هم ترکیب می‌شوند تا فرایند «تحول تمدنی» را شکل دهند.
بر این اساس، می‌توان این گونه ارزیابی کرد که تافلر به سطحی از جبرگرایی تکنولوژیک معتقد بوده است؟
به هیچ وجه. به عکس تافلر معتقد است که تکنولوژی مخلوق انسان است و انسان این توانایی را دارد که امواجی را که تکنولوژی ایجاد کرده است، مدیریت کند. او معتقد است که نمی‌توان جلوی پیشرفت تکنولوژی را گرفت ولی می‌توان آثار آن را مدیریت کرد.
اندیشه محوری تافلر در سه گانه «شوک آینده»، «موج سوم» و «جابه‌جایی در قدرت» ترسیم شده است.
او در «جابه‌جایی در قدرت» به سه نیروی اثرگذار بر تحول جامعه بشری اشاره می‌کند؛ «زور»، «پول» و «دانایی». به زعم او، در دوران کشاورزی «زور» منبع قدرت بود، در تمدن صنعتی «پول» و امروز «دانایی» است که قدرت می‌آفریند. دانایی ویژگی انسان است؛ انسان از طریق دانایی و پیش‌بینی آینده و فهم ریشه‌های تاریخی تحولات امروز، می‌تواند سرنوشت مطلوبی برای خود رقم بزند.
بر این اساس، به اعتقاد شما، ایده اصلی تافلر چیست؟
تافلر یک اندیشه محوری ندارد؛ او مدلی تحلیلی ارائه می‌دهد. در واقع، تافلر از معدود تحلیلگران جامع‌نگری است که روندهای تحول جامعه بشری را بسیار هوشمندانه از دهه ۷۰ میلادی به این سو، پیش‌بینی کرده است و از همه مهمتر به ما می‌گوید که اگر ندانیم چه روندهای تحولی در پیش است و مردم را برای حرکت به سمت آن آماده نکنیم، به فضانوردی می‌مانیم که بدون تجهیزات به فضا فرستاده شده است.
واقعیت این است که ما در سطح خرد و کلان، همواره با بحران‌هایی مواجه می‌شویم که از قبل پیش‌بینی نکرده‌ایم و برای رویارویی با آن آماده نشده‌ایم.
تافلر قریب به ۴۶ سال به ما هشدار داد که بشر آینده‌ای در پیش رو دارد بسیار متفاوت با حال و گذشته و باید برای زندگی در وضعیتی متفاوت آماده شد. از همه مهم تر، برای فهم این آینده متفاوت، مدلی تحلیلی ارائه می‌دهد و «آینده نگری» را به عنوان مدل ذهنی ضروری‌ای برای فهم جامعه بشری مطرح می‌کند و این مهمترین خدمتی است که تافلر به انسان امروز کرده است.
تافلر در این راستا، صرفاً طرح مسأله می‌کند یا اینکه راهکاری هم ارائه می‌دهد؟
تافلر راهکار نیز ارائه می‌کند و مهم ترین راهکار او «خرد آینده‌نگری» است. او اوایل دهه ۱۹۸۰ در کتاب «موج سوم» تصویری از جامعه بشری در قرن بیست و یکم ارائه می‌کند که امروز ما شواهد آن را می‌بینیم.
تمام آشوب‌ها و بحران‌های سیاسی معاصر در جهان و منطقه خاورمیانه و بنیادگرایی اسلامی را پیش‌بینی کرده بود. پیش‌بینی‌های تافلر به حوزه سیاسی محدود نمی‌شود؛ در زمینه اقتصاد، تکنولوژی، مسائل اجتماعی، ارزش‌ها و... نیز به گمانه‌زنی می‌پردازد.
واقعیت این است که کمتر تحلیلگری اینچنین جامع‌نگرانه به مسائل می‌نگرد. تافلر از معدود تحلیلگرانی است که وقتی از واقعیتی سخن می‌گوید خود به عینه آن را تجربه کرده است؛ او آنجا که راجع به تحول جامعه صنعتی به فراصنعتی حرف می‌زند و صنایع دودکشی را ترسیم می‌کند، این واقعیت‌ها را با گوشت و پوستش لمس کرده است. مشاور بسیاری از سیاستمداران و رهبران جهانی بوده و با آنها بحث و گفت‌وگو کرده است و در کتابخانه و بر اساس مطالعات نظری اندیشه‌ورزی نکرده است.
تافلر در هشدارهایش چه گروهی را مخاطب خود قرار می‌دهد؟
مخاطب تافلر هم فرد، هم گروه، هم سازمان، هم کشور، هم منطقه و هم جامعه بین‌الملل است و مخاطبش به یک سطح محدود نمی‌شود و سطوح مختلفی را از خُرد تا کلان دربر می‌گیرد. مدل ذهنی و اندیشه‌ها و هشدارهای وی در سطح فرد، گروه و جامعه کاربرد دارد.
شما نخستین مترجمی بودید که آثار تافلر را به فارسی برگرداند، آن زمان که کتاب «موج سوم» تافلر را به بازار نشر عرضه کردید برخورد جامعه ایرانی با آرای او را چگونه دیدید؟ به تعبیری مواجهه ما با افکار او را چطور ارزیابی می‌کنید؟
طبیعی است که هر اندیشمندی که اینچنین در سطح جهان مطرح است، محل نقد قرار بگیرد. قابل نقد بودن چیزی از ارزش کار او کم نمی‌کند و چه بهتر که مسائلی را مطرح کند که بحث‌انگیز باشد. کتاب «موج سوم» زمانی وارد بازار شد که جامعه ایران یک فرآیند غرب‌ستیزی را طی می‌کرد و جامعه آنچنان غرق گذشته و حال بود که نمی‌توانست به «آینده» فکر کند. در آن زمان، اندیشه‌های تافلر به جامعه ایرانی کمک‌های بسیاری کرد و گفتمان‌های مفیدی راه انداخت (من خود در آنها حضور داشتم) که به متعادل‌تر شدن فکری جامعه کمک کرد و بستری تازه برای بحث و گفت‌وگو بین متفکران و حتی مسئولان ایجاد کرد.
چقدر از تافلر بهره برده‌ایم؟
بررسی این امر، نیاز به مطالعه دارد. آنچه من از طریق مشاهداتم می‌توانم بگویم این است که اندیشه‌های تافلر در جهت تغییر مدل‌های ذهنی طبقه جوان و تکنوکرات‌های ایران بسیار مؤثر بود و آنچه ما امروز تحت عنوان جریان نوپای آینده‌نگری در ایران می‌بینیم به مقدار زیادی مرهون تافلر است.هنوز هم کتاب‌های تافلر در ایران فروش می‌رود، این امر گویای این است که این شخص واقعاً تأثیرگذار بوده است ولی آن مدل ذهنی که می‌توانست منجر به ایجاد و تأسیس «مراکز مطالعاتی آینده» شود در ایران، محقق نشد. با این حال، امید آن می‌رود که اندیشه‌های تافلر بتواند به پرورش نسلی از آینده‌نگران و تحلیلگران در جامعه ایرانی کمک کند تا آنها با همکاری سیاستگذاران و برنامه‌ریزان بتوانند برای آینده ایران برنامه‌ریزی کنند.
براساس مدل ذهنی تافلر، جامعه ایران در کدام مرحله تمدنی قرار می‌گیرد؟
به اعتقاد من، نشانه‌هایی از هر سه مرحله در ایران وجود دارد، حتی می‌توان گفت که بخش‌هایی از ایران متعلق به عصر ما قبل از کشاورزی است، بخشی در مرحله کشاورزی، بخشی در مرحله تمدن صنعتی و برخی از مردم جامعه ایران وارد عصر موج سوم شده‌اند و برخی حتی از آن هم عبور کرده‌اند.
داستان سر این است که بگوییم کدام موج قویتر است. معتقدم در ایران، موج تحول مابعد صنعت خیلی قوی‌تر است و در نتیجه بخش‌های دیگر را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد اما باز از طرف دیگر می‌بینیم که خیلی از ارزش‌ها، سنت‌ها و معیارهای جامعه سنتی ایران، خود را در عرصه جهانی مطرح می‌کند. بنابراین این گونه نیست که شما چیزی را از بین ببرید و چیز جدیدی را جایگزین آن کنید؛ این ترکیب و تلفیق است که اهمیت می‌یابد. اتفاقاً تافلر این مبحث را طرح می‌کند که تکنولوژی‌ها و قابلیت‌هایی که در جوامع سوم به وجود می‌آید، این امکان را می‌دهد تا بدون گسست از آن ریشه‌ها و اصالت‌ها از مواهب تمدن جدید نیز برای حل مسائل و مشکلات بهره ببرند.
اینکه امروز در چه مرحله‌ای هستیم را زمانه تعیین می‌کند؛ هر زمانی مسائل و مشکلات خاص خود را دارد. باید بررسی کنیم که چه چیزی برای انسان در عصر حاضر و با توجه به تحولات آینده، کارساز است.
پاسخ این سؤال را باید آنجا یافت؛ چون هدف اصلی این است که انسان در تعامل با طبیعت بدون برهم زدن این تعادل بتواند احساس خوبی نسبت به زندگی داشته باشد. آنجا باید این خِرد حاکم باشد تا با درک ماهیت سه عنصر مهم «انسان»، «طبیعت» و «تکنولوژی» بتوانیم سیاست‌های مناسب را تعبیه کنیم.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 320


بنیاد آینده‌نگری ایران



يكشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ - ۲۰ اوت ۲۰۱۷

اندیشمندان آینده‌نگر

+ خرد آینده نگری 

+ آینده نگری, برترین مزیت انسانی عباس سید کریمی

+ روش پس نگری در آینده پژوهی دکتر محسن طاهری دمنه

+ جان نقّاد و چشم باز مردم رضا داوری اردکانی

+ واقعیت مجازی و آینده آموزش دکتر محسن طاهری دمنه

+ اقتصاد به مثابه قلب تپنده مریم یوسفیان

+ قدرت تکنیک؛ آینده هم منم رضا داوری اردکانی

+ میل ذاتی تجدد به زمان آینده رضا داوری اردکانی

+ درگاه تخصصی آینده 

+ نسل جدید با بی وزنی مواجه است/ پیاده راه شهر رشت با نگاه آینده پژوهی ساخته شده است 

+ اساتيد ارتباطات:دكتر علي اسدي /بنيادگذاري سنجش افكار در رسانه ملي  

+ در عید نوروز، آینده را هدیه دهید  Vahid Think Tank

+ بسترهای فراگیر شدن طراحی صنعتی در ایران بر پایه الگوهای الوین تافلر 

+ روش‌های پیش‌بینی فناوری.  اندیشکده وحید

+ تاریخ تکرار نمی شود. الوین تافلر

+ آینده کسب و کار در سال 2030 - کتاب صوتی فارسی وحید وحیدی مطلق

+ سندروم یخچال فرنود حسني

+ هفت سازمان آینده پژوه ایرانی در سال 2016 

+ آينده‌پژوهي برآيند پيش‌بيني‌ناپذيري محيط است گفت‌وگو با دکتر سعید خزایی آینده‌پژوه و مدرس دانشگاه

+ آينده پژوهي: از قابليت فردي تا اجتماعي ياورزاده محمدرضا,رضايي كلج فاطمه

+ مبانی نظری و مورد کاوی های مختلف و متنوع  

+ اخذ مدرک حرفه ای آینده پژوهی به صورت حضوری و غیر حضوری از معتبرترین سازمان بین المللی  

+ آزمون های اندیشه ورزی در جهان حسین کاشفی امیری

+ دمینگ و ما صلاح الدین همایون

+ روش آﯾﻨﺪه ﭘﮋوه ﺷﺪن  ﺳﻌﯿﺪ رﻫﻨﻤﺎ

+ نقش هنر در آینده پژوهی الهام سهامی

+ الوین تافلر را بهتر بشناسیم دکتر شهیندخت خوارزمی

+ آیند هنگاری ملی جانشین برنامه های توسعه پنج ساله در علم، فناوری و نوآوری امیر ناظمی

+ پیشگفتار شوک آینده دکتر شهیندخت خوارزمی

+ آینده پژوهی کلید تحول درنقش های توسعه محور و راهبردی مدیریت منابع انسانی دکتر سید اکبر نیلی پور

+ نشست اندیشه 

+ آیا فناوری‌های همگرا آینده را تضمین می‌کنند؟ دکترمحسن رنانی

+ جامعه ای می‌تواند بحران‌هارا پشت سر بگذارد که دو وزیر آینده نگر «آموزش و پرورش» و «ارتباطات» آنرا اداره می‌کنند/ امروز «دانایی» است که قدرت می‌آفریند. جامعه شناسی هنر

+ گزارش برگزاری نشست «تاملی در ایده‌های آینده‌نگرانه تافلر» در گروه افواج 

+ دانایی به مثابه قدرت عاطفه شمس

+ فهم جامعه به کمک ژورنالیسم/ آثار تافلر نوعی جامعه‌شناسی مترویی‌ست 

+ خانیکی: نگاه تافلر نگرانی از آینده را کم کرد 

+ ‍ خلاصه سخنرانی جدید وحیدی مطلق درباره آینده قدرت ایران مدرس بین المللی فدراسیون جهانی آینده‌پژوهی  وحیدی مطلق

+ «آینده نگری» مهارتی سودمند برای مدیران 

+ پیش‌بینی‌های درست و نادرست آلوین تافلر کدام‌ بودند؟ BBC

+ الوین تافلر،آینده‌پژوه و نویسنده سرشناس آمریکایی در سن ۸۸ «‌۸۷»سالگی در گذشت. BBC

+ آینده جهان ، آینده زنان « مجله زنان امروز » مریم یوسفیان

+ آن سوی سرمایه داری و سوسیالیسم الوین تاقلر

+ سیر تحول مطالعات و تحقیقات ارتباطات و توسعه درایران دکتر کاظم معتمد نژاد

+ آینده پژوهی در کتابداری حسین کریمی

+ آینده نگر الوین تافلر 

+ فهم انسان معاصر از آينده - ۳بخش سید علیرضا حجازی

+ خودروسازان ایران، ویرانگرترین تهدید خودروسازی ایران صلاح الدین همایون

+ همایش آینده پژوهی ۱۱ خرداد...ونک. ملاصدرا 

+ فرهنگ آينده‌نگري را تقويت کنيم مصطفي عابدي

+ آينده‌نگري چيست؟. 

+ شـکـوفـائـی و تـوسـعـۀِ سیـستـم هـایِ اجتـماعـی- فرهنـگـی  جمشيد قراجه داغى

+ ما آینده خودمانیم رضا داوری اردکانی

+ آينده ‌نگري رشد و توسعه دکتر مهندس محمد پولاددژ

+ نامه اى بيك دوست قديمى.  جمشيد قراجه داغى

+ اصـل چنـد بُعـدی بـودن سیـستـم هـای اجتمـاعــی- فرهنگـی (نظـام های اجتمـاعــی). جمشيد قراجه داغى

+ انتخاب چیست؟ مـؤلفــه های آن کدامنــد وسیستـم های هدفمنـد مانند جامعه، سازمان و انسان برچه اساسی انتخـاب میکننـد؟  جمشيد قراجه داغى

+ گفتگو با جمشيد قراجه داغي  جمشيد قراجه داغى

+ اصل مفاهیـم پـدیــداری (پیــدایشــی) در یک نظـام اجتمـاعــی  جمشيد قراجه داغى

+ ابعــادِ سیـستـم هـایِ اجتماعـی- فـرهنـگـی جمشيد قراجه داغى

+ بررسی تکامل آینده نگاری علم و تکنولوژی در گذر زمان حسن کریمی فرد

+ اهداف در آینده نگاری دکتر امیر ناظمی

+ تجدد و تشخص آنتونی گیدنز

+ انسان و روباتها حسین مولا

+ مروری بر «آینده تکنولوژی» در اثر دانیل بل 

+ چهارمین انقلاب صنعتی چیست؟  کلاوس شواب

+ در مطالعات آینده نگری رضا سیف پور

+ ویژه نامه نوروزی نشریه زنان امروز  

+ عصر اطلاعات  کاستلز

+ آینده پژوهی: از قابلیت فردي تا اجتماعی محمد رضا یا رٍزاد / فاطمه رضایی کلج

+ دانشگاه‌ها، آیین‌نامه‌ها و قوانین ما هنوز ظرفیت پذیرش چند فرهنگ را ندارد دکتر مقصود فراستخواه

+ یک پیام کوتاه و مهم:‎تغیر نقشه خاورمیانه  احمد تقوائی

+ جنگ و ضد جنگ  تافلر

+ به سوی تمدن جدید : سیاست در موج سوم تافلر

+ آموزش و پرورش و آینده یوسف صفایی زاده

+ زندگی دانیل بل Daniel Bell 

+ سناریونگاري یا برنامه ریزي بر پایه ي سناریوها - 2 عزیز علیزاده، وحید وحیدي مطلق، امیر ناظمي ویراستار: سونیا شفیعي

+ رفاه مثبت ، فقر و ارزشهای زندگی  پروفسور آنتونی گیدنز

+ مفهومی از ارتباط ( عصر تضاد و تناقض ) پروفسور چارلز بی . هندی

+ سناريونگاري يا برنامه ريزي بر پايه ي سناريوها عزيز عليزاده، وحيد وحيدي مطلق، امير ناظمي

+ جراحی روح ایرانی دکتر محمود سریع القلم

+ فلسفه و زندگي روزمره دکتر موسی اکرمی

+ مجموعه کامل فیلم های آموزشی وحیدی مطلق قابل مشاهده در وب سایت آپارات وحید وحیدی مطلق

+ کلاس توسعه یعنی کلاس نقاشی دکترمحسن رنانی

+ پیشینه و آیندۀ کرسی‌های آکادمیک فلسفۀ علم در ایران دکتر موسی اکرمی

+ اندیشه های راسل ایكاف راسل ایكاف

+ تأملی در مفهوم تصاویر آینده به مثابه ساخت هویت اجتماعی محسن طاهري دمنه

+ حکومت ما در مساله توسعه هنوز به جمع بندی نرسیده است دکترمحسن رنانی

+ ترابشریت، پساانسان و آینده‌های فناوری‌های همگرا 

+ آیا ایرانیان می‌توانند سرمشق و رهبر منطقه و جهان در توسعه‌ی پایدار شوند؟ 

+ آینده نگری تا سال 2020 

+ در اندیشه "تافلر" و واقعیت امروز 

+ قرن۲۱ عصر مغز افزار، 

+ آیا مغز کامپیوتری دیچیتالی است؟ میچیو کاکو

+ قلسفه و زندگی روزمره دکتر موسی اکرمی

+ تربیت شهروند آینده دکتر یحیی قائدی

+ آمایش سر زمین. دکتر مهندس محمد پولاددژ

+ گذشته، چراغ راه آینده نیست. دانش و خِرَد چراغ راه آینده اند.  

+ آرﺗﻮر ﺳﯽ ﮐﻼرك Arthur C. Clarke 

+ انتشار فیلم آموزشی آینده پژوهی در اینترنت 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995