Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


اسلام سیاسی، شتابان به کجا می رود؟

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[01 May 2010]   [ رضا علوی ]



رضا علوی

از نخستین روز پیدایش مذهب، سودای حاکمیت بر اساس باورهای دینی، آغاز گشت.
آموزه های دینی به صورت یک دولت ایدئولوژیک در قالب اسلام سیاسی، پرورانده شده و ساخته می شود و از صدر اسلام و دوران خلافت خلفای راشدین حضور دارد.
وجود نهاد مذهب در جامعه به معنای حضور اسلام سیاسی نیست، بلکه اسلام سیاسی، ادعای تسخیر کل قدرت و تمام حکومت را دارد. تمامیت خواه می باشد و چون با ایدئولوژی همگرا شده است ناگزیر به فاشیسم روی می آورد.
در قرون میانه، اسلام سیاسی کمرنگ شد، اما با افول قدرت امپراتوری عثمانی، رمقی دوباره یافت، و سپس مدعیانی همچون "شیخ محمد عبده" و "سیدجمال الدین اسدآبادی" تلاش در تئوریزه کردن اسلام سیاسی کردند. در سال 1928 "اخوان المسلمین" در مصر و در سال 1941 "جماعت اسلامی" اعلام موجودیت کردند. هدف عمده آنان گسترش کاربردهای سیاسی و تسخیر قدرت و تسلط بر انسانها در قالب حکومتی ایدئولوژیک بود.
اسلام سیاسی به دلیل ماهیت تمامیت خواهی و توتالیتاریسم به نابودی سکولارها و دگراندیشان دست می زند و در مرحله بعدی تحمل وجود هیچ جریان ملی و یا اندیشه رفرمیستی را ندارد.

اسلام سیاسی در تقابل با توسعه سیاسی
بزرگترین مانع راه رشد اسلام سیاسی، توسعه سیاسی و برعکس می باشد. با نگرشی به تاریخ در درازای قرون پیشین، پی می بریم، که در هر برشی از تاریخ که اسلام سیاسی، توان حاکمیت یافته است، به نابودی "نهادهای توسعه سیاسی" دست یازیده است.
توسعه یک "تحول ساختاری" است و "توسعه سیاسی" در رأس این "تحول ساختاری" جایگاه ویژه و منزلگاه ژرفی دارد. توسعه سیاسی، پاره ی وجودی جامعه مدرن و پیشرفته و نهادهای مادی و دموکراتیک می باشد.
اندیشه ورزان، برای دستیابی به توسعه سیاسی، به پارامترهای همگونی دسترسی یافته اند که: کاهش نقش دولت، رشد نهادهای مدنی، جدایی ساختار سیاسی از ساختار دولتی و.... از آن جمله است. اسلام سیاسی با توسعه سیاسی دشمنی دیرینه ای دارد و چون از دو ماهیت متفاوت برخوردارند، هرگز همسو و همگرا نخواهند شد. اسلام سیاسی از گزینه فاشیسم استفاده می کند و توسعه سیاسی از "نهادهای مدنی" بهره می جوید.
توسعه سیاسی، فرآیندی از پائین به بالا می باشد. پی آمد توسعه سیاسی، توسعه اقتصادی است. چرا؟ زیرا توسعه سیاسی، توان آن را دارد که پایینی ها را در تولید همراه کند و تولید را پویا، و اقتصاد را بارور کند. در نبود مدیریت مسئولانه و کارشناسانه و مدرن در اقتصاد نفتی ایران، امکانات توسعه سیاسی و توسعه اقتصادی کاهش می یابد.
"نفت پرستان حاکم" با مدد "اقتصاد نفت زاده" در تقابل با توسعه اقتصادی قرار می گیرند و با ایجاد "نهادهای سرکوب گر" به سرکوبی پایگاه های مدنی و دموکراتیک و پاره های جان ؟؟؟ توسعه سیاسی می پردازند.
جامعه مدنی و توسعه سیاسی همسو با یکدیگر، در یک بستر تاریخی شکل خواهند گرفت. کهن ترین نماد نظام های دموکراتیک را در یونان باستان می توان جست، که مردمان در میدانگاهی جمع می شدند و تصمیم گیری می کردند.
سپس در قرون وسطا، "کلیسا پرستان" همچون اژدها، حضور یافتند، و جامعه و دولت را فرو بلعیدند.
جدایی جامعه و مردم از دولت، دستاورد تلاش های فریبکارانه دین داران بود. اسلام سیاسی در صدر اسلام و کلیسا در قرون وسطا، مردم را با دولت بیگانه کرد.
مردم، دولت ها را دشمن می پنداشتند و دولت ها مردم را اندک و بی بها می دیدند. پانصد سال پیش، در اروپا، کلیسا از قدرت بیرون رانده شد. در نتیجه، نهادهای دموکراتیک زاده شدند و آزادی بارور شد، مراکز تولیدی تکوین یافت، اقتصاد پویا شد، و با نابودی حاکمیت دین داران، دولت های ملی پایدار شدند.
دکتر حسین بشیریه در کتاب "جامعه شناسی سیاسی" می نویسد: "لیبرالیسم هم به عنوان جنبشی علیه کلیسا و بعداً در مقابل قدرت حکام مطلقه پیدا شد و در چنین اوضاعی انقلاب پارسایان در انگلیس و انقلاب کبیر در فرانسه، حکایت از تقویت جامعه می کرد.
در اروپا، با نابودی حاکمان دین دار، بوژوازی وارد صحنه می شود، زمین داران حذف می شوند، پادشاه به یک نهاد تشریفاتی تبدیل می شود، انقلاب های بورژوازی بزرگ همچون انقلاب فرانسه به وقوع می پیوندد، لیبرالیسم به دموکراسی دگردیسی می یابد، گفتمان سکولاریسم در آلمان و انگلیس و لائیسم در فرانسه آغاز می شود، جمهوری های پارلمانی بر پا می شود، و بدین گونه "دگرگونی ها و تکانه ها" شروع می شود.
سپس دین داران حاکم به گوشه ای خزیده، سنگر گرفته، و در لاک خود فرو رفته و برای یورشی به ساختارهای دموکراتیک مهیا می شوند.
و مرحله بعدی، آغاز پروسه "نواندیشی و نوسازی" می باشد. دو روش عمده برای نوسازی مطرح می شود:
1 ـ راه نوسازی فاشیستی: که باورمندان به وجود پیشوا و ذوب شدگان در ایدئولوژی را در حوزه ای گرد آورده و آنان به "شهروندان درجه یک" یا "مکتبی ها و خودی ها" مفتخر شده و حاکم بر جان و سرنوشت اکثریت "ذوب نشدگان و غیرخودی ها" هستند. نخست دگراندیشان را نابود کردند و در نتیجه هولوکاست یهودیان توسط هیتلریان یا هولوکاست فاجعه ملی سال 67 توسط خمینی یان به وقوع می پیوندد. سپس نافرمانان خودی و مکتبی یان شکست خورده از بین می روند، همچون دستور خودکشی فرماندهان نازیست در جریان شکست هیتلریان در انتهای جنگ جهانی دوم یا سرکوب و نابودی رفرمیست های مسلمان در ماههای اخیر در ایران.
2 ـ راه نوسازی دموکراتیک: "برینگتون مور" در کتاب "ریشه های اجتماعی دیکتاتوری و دموکراسی" می نویسد : "طبقه جدیدی با پایگاه اقتصادی مستقل از طبقه حاکم سنتی پیدا شد و با توسل به خشونت انقلابی، توانست دست کم، بخشی از طبقه حاکمه سنتی را از میان بردارد. این طبقه جدید همان سرمایه داران تجاری و بورژوازی صنعتی بودند."
توسعه در غرب، فرآیند از پایین به بالا بود. تحولات که در غرب آغاز شد، اندیشمندان را به صرافت انداخت که فکری به حال کشورهای واپس گرا بکنند، بنابراین با استفاده از شیوه های نامتجانس و در عین حال آکادمیک، شروع به مدل سازی یا نمونه سازی (Simulation) کردند، و آن را برای کشورهای واپس گرا، تجویز و ترسیم کردند.
اندیشه ورزان و نظریه پردازان و معماران نهادهای دموکراتیک در غرب، وامدار و فرزندان خلف عصر مدرنیسم بودند. این اندیشمندان، بدون در نظر گرفتن باورها، ارزش ها و فرهنگ های بومی کشورهای واپس گرا، راه کارها و رهنمودهای خود را ارائه می دادند. فیلسوفانی همچون "هانتینگتون"، "روستو" و "لوسین پای" همگی در این مسیر گام برمی داشتند.
چنین تصور می شد که کشورهای در حال توسعه یا نیمه توسعه، باید مراحلی که غرب طی کرد، بپیمایند و تنها یک پروسه پیشرفت تاریخی وجود دارد به نام "توسعه خطی" که در همه جا باید یکسان تکرار شود.
اگر به بن مایه ی تفکرات نواندیشان دینی وطنی بنگریم، شوربختانه، پریشانی و آشفتگی فکری را می یابیم. پسوند "اسلامی" را در انتهای "دموکراسی" اضافه می کنند و تلاش می کنند که سکولاریسم فلسفی را در کنار سکولاریسم سیاسی به هم وطنان بقبولانند.
عصاره مطلب را از خامه "حسین بشیریه" در کتاب "دولت عقل" بخوانیم: "....آنها می گفتند چنانکه نحله مدرنیسم قرن 19 استدلال می کرد ما در جهان شاهد یک راه رشد، بیشتر نیستیم و آن راهی است که در غرب اتفاق افتاد و عین آن هم در سایر کشورها، تکرار خواهد شد..." بنابراین باید منتظر فروپاشی و افول مذهب و فرهنگ سنتی و نظام معیشتی بومی باشیم. و سرانجام به پیدایش جامعه مدنی می انجامد که اگر واقع بینانه به آموزه های سیاست و تاریخ بنگریم، درمی یابیم که اسلام سیاسی نفس های آخر را می کشد و شاهد فروپاشی آن برای همیشه خواهیم بود و همراه با آن مذهب و فرهنگ سنتی و نظام اقتصادی واپس گرا، افول خواهد کرد و سرانجام ناگزیر است به پیدایش جامعه مدنی بیانجامد که اصول سکولاریزاسیون، عقل گرایی و دنیاگرایی را رعایت کند.
در عصر مدرنیسم، حکومت اسلامی به ناگزیر، نابود می شود، و سنت ها بی رونق شده و با بحران های جدی روبرو می شود و ایران براساس ریشه های فرهنگی و اجتماعی و تاریخی خود مسیر توسعه را پیدا می کند.
در درازای تاریخ، هیچ حکومتی در ایستایی و هیچ ملتی در خاموشی مطلق به سر نبرده است و به علت ارتباط و همبستگی با پدیده هایی همچون آزادی، دموکراسی، نهادهای مدنی و اختلاط و ترکیب تمدن ها به ناگزیر تحول می یابد.


مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


بنیاد آینده‌نگری ایران



چهارشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۶ - ۱۷ ژانویه ۲۰۱۸

ستون آزاد

+ بیانیه‌ی جمعی از نویسندگان، شاعران و هنرمندا ن ایرانی در سوئد 

+ نجفی، قالیباف را به استفاده از بودجه شهرداری تهران در انتخابات ریاست جمهوری متهم کرد 

+ تفكرى در باره وقايع اخير ايران جمشيد قراجه داغى

+ سکوت موقت فرهاد یزدی

+ فرهادی و هدیه تهرانی؛ اعتراض‌های سراسری و پرسش‌ها و پاسخ‌ها 

+ پاسپورت آلمانی در صدر رده بندی جهانی 

+ چرا ناآرامی‌های اخیر ایران به یک جنبش همگانی منجر نشد؟ شهیر شهید ثالث

+ جنگ دولت با زبان انگلیسی در مدارس ابتدایی سعید پیوندی

+ «مردم نگران کهریزک دیگری هستند» 

+ دعوت اتحادیه اروپا از ظریف برای گفت‌وگو در مورد «برجام» در روز پنج‌شنبه 

+ یک نماینده ارشد پارلمان آلمان «شکایتی رسمی» علیه هاشمی شاهرودی ارائه کرده است 

+ تایید خبر مرگ یکی از بازداشت‌شدگان در اوین؛‌ صادقی نسبت به وقوع «کهریزک دوم»‌ هشدار داد 

+ نگرانی یک عضو شورای شهر تهران از تکرار حوادث کهریزک 

+ گزارشی از تظاهرات همبستگی با مبارزات مردم ایران در استکهلم 

+ اگر به فساد هم‌اندازه حجاب حساس بودیم، اوضاع‌مان بهتر ‌می‌شد 

+ یادداشتی از محسن مخملباف: براى جوانى كه در خيابان با مردم سخن گفت محسن مخملباففیلمساز

+ نگاه تاجیکان به تحولات ایران BBC

+ آخوندهای درباری مواجب بگیر: مقدس یا نابود کننده اسلام؟ اکبر گنجی

+ ادامه بازداشت دانشجویان در ایران 

+ پرده آخر فرهاد یزدی

+ شلیک به ساختمان فرمانداری لنجان اصفهان 

+ اصلاح‌طلبان ایران در مورد اعتراض‌ها چه می‌گویند 

+ نسرین ستوده حقوقدانان و روشنفکران ایران را به حمایت از مطالبات مردم فراخواند 

+ پیشنهاد جعفر پناهی:‌ رفراندوم یا تظاهرات آزاد 

+ فراخون ملی برای شرکت در تظاهرات بزرگ ایرانیان ساکن بلژیک 

+ بیانیه همبستگی سوریه با قیام ملت¬های ایران 

+ اعلام پشتیبانی همبستگی جمهوری خواهان از مبارزات مردم ایران 

+ مناسبات سردار سپه و روحانیت  رضا علوی

+ مردم به روشنی می گویند جمهوری اسلامی نمی خواهند مهرداد درویش پور

+ ویژه گی ها و تفاوت ها  رضا علوی

+ مقاله ای از خانم دکتر شاهین/تهران 

+ نجات ایران فرهاد یزدی

+ مات شدن نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ ورشکستگی بازار ایدئولوژیک (2)  فرانسیس ساندرز

+ سرگردان در راهروهای ارشاد 

+ تاک و تاک نشان فرهاد یزدی

+ چهره دوگانه اکتبر 

+ نزاع بر سر هیچ! عارف دانیالی

+ بالاتر از خطر  فرهاد یزدی

+ در عربستان چه می گذرد ؟ دکتر رضا علوی

+ امنیت در عصر جنگ افزار کشتار جمعی - قسمت دوم فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر جنگ افزار کشتار جمعی - قسمت نخست فرهاد یزدی

+ گذر پر مخاطره فرهاد یزدی

+ جاسوسی در نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ فوریت مساله افغانستان فرهاد یزدی

+ مرزهای نوین، در حال شکل گیری. فرهاد یزدی

+ خودمان را گول نزنیم ما ملت بزرگی نیستیم رضارخشان

+ امیدهای آینده فرهاد یزدی

+ پرویز شفا استاد سینما از دنیای ما رفت 

+ افعانستان: روزنه امید؟ فرهاد یزدی

+ بازیگر جدید سیاست خارجی ایران فرهاد یزدی

+ آینده‌نگری در برنامه‌ریزی شهری میانه دکتر علی تقی‌پور

+ کابینه دوم روحانی فرهاد یزدی

+ صادق خلخالی به روایت دخترش 

+ مریم میرزاخانی و مهدی علوی شوشتری حسین باقرزاده

+ از ژن برتر تا بابای بند باز رضارخشان

+ پرنسیب سیاسی را از احمدی نژاد باید آموخت رضارخشان

+ آیا جنگ بین ایران و عربستان - یک بلوف سیاسی از سوی امریکا نیست؟ م - ر ایران

+ راه ملت فرهاد یزدی

+ هیچ دلیلی برای خوش بینی به آینده خاورمیانه نیست / جنگ بزرگ بعدی در راه است 

+ ما و تمدن‌زدایی جهانبگلو

+ برای آناهیتا دختر مریم دکتر محسن طاهری دمنه

+ اتحاد برای ایجاد جنگ فرهاد یزدی

+ استالین و منطق صوری میثم خسروی*:

+ موازنه قدرت فرهاد یزدی

+ علوم انسانی خصلتاً مزاحم است سارا شریعتی

+ تبریک به کتاب در جستجوی یحیی دکتر شیرزاد کلهری

+ آقازاده ای که ولیعهد شد  رضا علوی

+ صدای پای بحران در کانون دانایی 

+ چرا باید علوم انسانی بخوانیم؟ سارا شریعتی

+ آینده نه چندان دور ایران فرهاد یزدی

+ دانشگاه به‌مثابۀ شرکت چندملیتی 

+ بلبشوی نظام همزمان با وقایع تعیین کننده قطر فرهاد یزدی

+ ما این بودیم دکتر شیرزاد کلهری

+ چین چهره جهان را تغییر می‌دهد؟ 

+ روشنفكری پژوهی اکرمی، موسی

+ دوره ی مارکس و دوره ی ما دکتر شیرزاد کلهری

+ درنکوهش از شرکت در انتخابات محمّد امینی

+ بیانیه ­ی جمعی از آینده پژوهان کشور در حمایت از دولت تدبیر و امید 

+ امنیت در عصر هسته ای - بخش سوم - ایران فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر هسته ای - بخش دوم فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر هسته ای - بخش نخست فرهاد یزدی

+ برگزاری همه‌پرسی با استفاده از امکانات نظام ولایت فقیه علی صدارت

+ مرز میان «فرار مغزها» و «قرار مغزها» وحید احسانی

+ جایگاه روابط عمومی در دوره مدرنیته مریم سبحانی فرد

+ ترامپ و نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ آیا وجه اصلی «فرار مغزها» وجه «مکانی/جغرافیایی» آن است؟  وحید احسانی

+ اندیشۀ سیاسی چیست و به چه دردی می‌خورد؟ 

+ هنر گفت و گو ـ آرک دیلی با ساسکیا ساسِـن- برگردان آرش بصیرت

+ سایه اقتصاد بر سر سیاست. محسن رنانی

+ سوریه، کره شمالی و نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ چگونه مشکلات سیاست خارجی را کاهش دهیم؟. محمود سریع القلم

+ ترامپ و دنیای پساحقیقت كن ويلبر

+ امکان تجزیه ایران؟ فرهاد یزدی

+ خبرت هست که در شهر شکر ارزان شد؟! محمّد امینی

+ دل‌واپسانِ آزادی! جعفر پارساپور

+ همه پرسی برای تعیین سرنوشت نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ اعلان بی طرفی سپاه فرهاد یزدی

+ انتخابات سال 96 فرهاد یزدی

+ ترامپ و امنیت ملی ایران فرهاد یزدی



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995