Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


حق آب و گل، از آتن دیروز تا تهران امروز

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[04 Apr 2018]   [ ]

در باب حقوق شهروندان در آزادی بیان؛
آزادی بیانشاید زمان آن رسیده باشد که یک بار برای همیشه این را دریابیم که هیچ شهروندی، در هر مقامی که باشد، در هیچ سرزمینی این "حق" را ندارد که تنها خود و هم باوران خویش را در جایگاه صاحبان اصلی آن سرزمین قرار دهد و به هم میهن منتقد خود، با هر اعتراضی به قوانین، شیوۀ اجرای قانون یا شیوۀ برخورد عوامل حکومتی، بگوید از میهنت کوچ کن.
فرهنگ امروز/ پگاه مصلح·

در روزهای گذشته یکی از هنرمندان این سرزمین در جشنواره ای بیرون از میهن، انتقادی را از برخی رویدادها و مناسبات کشور بر زبان آورده بود. یکی دیگر از اهالی جامعۀ هنری، ضمن نکوهش او گفته بود که «اگر دوست ندارند بروند جای دیگر زندگی کنند». فارغ از مضمون آن انتقاد و درستی و نادرستی مکان ابراز آن، و گذشته از قضاوت دربارۀ چند و چون آن نکوهش، می‌خواهم مختصری دربارۀ گزارۀ یاد شده سخن بگویم.

در سال ۳۹۹ پیش از میلاد، هنگامی که سقراط در زندان و در انتظار اجرای حکم اعدام خود به سر می‌برد کریتون، دوست توانگر او، به دیدنش رفت و به او پیشنهاد داد که از زندان برهاندش. سقراط نپذیرفت و در توجیه موضع خود، در حالتی نمایشی قوانین آتن را در جایگاه دادستان نهاد و کوشید نشان دهد که زیر پا گذاشتن قانونی که عمری در آن شهر با آن زیسته نادرست است. در بخشی از این مکالمۀ نمایشی، قوانین آتن چنین می‌گویند که هریک از آتنیان که ما را نمی‌پسندد می‌تواند دار و ندار خود را بردارد و به هر سرزمین دیگری که می‌خواهد برود. ما او را از رفتن بازنمی داریم و راه را بر او نمی‌بندیم. اما در صورتی که شهروندی با دیدن شیوۀ ما در اجرای عدالت و ادارۀ دولت شهر، ماندن را بر رفتن ترجیح دهد به این معناست که با ما موافق است و به دستور ما گردن می‌نهد.[۱]

در سخن بالا ملاحظه می‌شود که سقراط آرای خویش را از زبان قوانین آتن بیان کرده است. او معتقد است که اگر شهروندی قوانین دولت شهر خود را نامطلوب می‌داند می‌تواند دار و ندار خود را بردارد و به سرزمین دیگری برود که قوانین آن را مناسب می‌بیند. اما همین که ماندن در زادگاه خویش را بر مهاجرت به کشوری دیگر برگزیند به معنای موافقت[۲] و گردن نهادن به قوانین آن دیار است.[۳] اکنون لازم است به چند نکته در تحلیل حکم سقراط اشاره شود و سپس به نسبت آن با موضوع این نوشته باز خواهیم گشت.

۱- در عالم واقع، احتمال این کم نیست که هر شهروندی در هر دولت و با هر نوع قانون مفروض، پاره ای از هنجارها و قواعد عرفی و قوانین رسمی زادگاه خود را نامطلوب بداند و نسبت به آنها معترض باشد. به بیان دیگر، کمتر محتمل است که اهالی یک سرزمین با سراسر قوانین زادگاه خود به یک میزان موافق باشند یا آن قوانین را به طور کامل نامطلوب بیابند.

۲- آیا به فرض این که شهروندی قوانین سرزمین خود را به تمامی مطلوب نداند، مهاجرت از میهن به دیار دیگری که قوانین پسندیده تری دارد به همین سادگی است؟ چنین نیست. مگر می‌شود به سادگی مدعی شد که آنچه آدمی را به میهنش پیوند می‌دهد صرفاً قوانین کشور است؟ آیا هنگامی که احمد شاملو، شاعر منتقد، گفت «من این جایی هستم. چراغ من در این خانه می‌سوزد... این جا به من با زبان خودم سلام می‌کنند»[۴]، این سخنان را از سرِ مهر به قانون و پذیرش تام آن بر زبان آورد؟ یا هنگامی که آندری تارکوفسکی فیلم ماندگار "نوستالگیا" را در ایتالیا، در غم غربت و رنج دوری از خانه و میهنش روسیه ساخت[۵]، شیفتۀ قوانین دولت شوروی بود؟ گذشته از این، تصمیم به مهاجرت از میهن فقط یک سوی قضیه است و دشواری این تصمیم نیز تنها بخشی از سختی کل فرایند هجرت. سوی دیگر مهاجرت و بخش بزرگتر دشواری آن، به "بیگانه" بودن مهاجر در سرزمینی بازمی گردد که قصد اقامت در آن را داشته باشد. هنگامی که تصمیم به مهاجرت از میهن حتا برای کسی که فرضاً بیشتر قوانین زادگاه خود را نامطلوب می‌داند ساده نباشد، برای آن که پاره ای از قوانین را نامطلوب یافته بسیار دشوارتر است.

۳- سقراط از جانب قوانین به شهروندان اجازه داده است که دار و ندار خود را نیز با خویشتن به دیار دیگر ببرند و چنین انگاشته که همین برای مهاجرت کافی است. در حقیقت مهاجرت برای آن که دار و ندارش را نمی‌توانست در همیان بگذارد و با خود ببرد، یا به زبان امروز، نمی‌تواند سرمایه اش را به بانک های خارجی منتقل کند، بسیار دشوارتر است. دربارۀ اندوخته های معنوی نمی‌شود چنین ساده انگارانه سخن گفت. عالم، ادیب و هنرمندی که سالیانی را در ژرف اندیشی و ژرف کاوی به زبان و فرهنگ زادگاه خود سپری کرده به استواری در اعماق ساحت اندیشگیِ آن سرزمین ریشه دوانیده است. ریشه برکشیدن از اعماق به آن سادگی ها نیست.

۴- سقراط تنها دو امکان را در نظر گرفته است. یا می‌مانی و قوانین را می‌پذیری و اطاعت می‌کنی، یا دار و ندارت را برمی داری و به سرزمین دیگری کوچ می‌کنی. این تلقی سقراط برخاسته از نگاه او به "قوانین" است. هنگامی که سقراط از "قوانین" سخن می‌گوید از "νόμοι" استفاده می‌کند که جمع νόμος/ نوموس است. اگر به معنای این واژه و تمایز آن با واژگان مترادف در زیست اجتماعی آتن در پایان سدۀ پنجم و آغاز سدۀ چهارم پیش از میلاد توجه کنیم موضع سقراط را بهتر درک خواهیم کرد[۶]. پیشینۀ کاربرد نوموس در نوشته های هزیود نشان می‌دهد که بر نوعی نظم و شیوۀ زندگی قاعده مند دلالت داشته که زئوس آن را برای انسان ها مقدر کرده است. این دلالت، سبب تداوم مایه ای از "اعتبار قداست آمیز" در ذات چنین قانونی می‌شود. در پایان سدۀ پنجم پیش از میلاد با وجود آن که نوموس در دولت شهر آتن به معنای قانون موضوعه (statute) به کار گرفته می‌شد و بار اجتماعی و سیاسی نوینی یافته بود، همان عنصر اعتبار و همه پذیر بودن، و تا حدودی نیز قداست، در آن تداوم داشت. از این نظر می‌شود نوموس را در میان θεσμός/ تسموس و θέμις/ تمیس جای داد که اولی از زمان سولون به معنای قانون موضوعه و تغییرپذیر، و دومی از روزگار قدیم تر به معنای قانون تثبیت شده با عرف و رسوم اجتماعی به کار گرفته می‌شد. بنابراین هنگامی که سقراط فقط دو راهِ ماندن و توافق، یا هجرت را مفروض می‌گیرد چنین معنایی از نوموس/ قانون را در نظر دارد. او به سنگینیِ قدرتِ سیاسیِ الزام آور در بافت "نوموسِ" آن عصر، کمتر از اعتبار و مشروعیت تضمین شده در آن مفهوم توجه می‌کند. با همین انگاره از قانون و عرف است که سقراط و همفکران او هنگامی که آناکساگوراس به جرم دگراندیشی به مرگ محکوم شد و به یاری دوستانش از آتن گریخت نه تنها اعتراضی نکردند بلکه، آن گونه که از سخن سقراط در آپولوگیا آشکار می‌شود، با چنان حکمی همدلی نیز داشته اند.[۷]

اما برخلاف دوراهۀ سقراطی راه سومی نیز وجود دارد. ممکن است بسیاری از شهروندان ترجیح دهند در سرزمین خویش بمانند و بکوشند آنچه را نامطلوب می‌دانند به بوتۀ نقد بگذارند یا آن را تغییر دهند. این نه صرفاً یک تمایل شخصی و نه نیازمند مجوز هیچ مرجع اقتداری، بلکه "حق" بی چون و چرای فرزندان یک سرزمین است که آن هنگام کمتر به دیده می‌آمد.

۵- اگر سقراط موضع خود را چنین بیان می‌کرد که قصد ندارد قوانین دولت شهری را نقض کند که به باور او زمینه ساز تولد و پرورش وی بوده اند مشکلی در میان نبود.[۸] تمایز التزام عملی به قانون و داشتن رویکرد نقاد و کوشش برای تغییر آن، بحث شناخته شده ای در دانش اجتماعی و سیاسی است. آنچه محل ایراد است همان حکم به ترک میهن برای هر هم میهنی است که بخشی از قوانین زادگاه خویش را به هر دلیلی نامطلوب یافته است.

از آنچه گفته شد می‌شود نتیجه گرفت که هیچ شهروندی نباید خود را مجاز بداند که در جایگاه فرد یا در جایگاه سخنگوی قانون، شهروند دیگری را که دربارۀ قوانین میهنش از موضع انتقادی سخن می‌گوید یا حتا برای تغییر آن قوانین به شیوۀ مسالمت آمیز می‌کوشد، بر سر این دوراهی ساختگی بگذارد که یا قوانین میهنت را بی چون و چرا می‌پذیری و می‌مانی یا دار و ندارت را برمی داری و می‌روی. هنگامی که نشود شهروندی را که به "اصل قوانین" سرزمین خود اعتراض دارد به سادگی دعوت به هجرت کرد، حکم شهروندی که به "شیوۀ اجرای قانون" یا ساز و کارها یا رفتارهای خاصی از حکومت معترض است روشن تر خواهد بود.

چهل و سه سال پیش در روزهایی نزدیک به فرارسیدن بهار، محمدرضا شاه پهلوی در هنگام بیان نیت خود برای بنیاد نهادن حزب رستاخیز به عنوان تنها حزب سیاسی کشور، آن سخن مشهور را بر زبان آورد که هر فرد ایرانی که نمی‌خواهد عضو این حزب بشود می‌تواند گذرنامه اش را بگیرد و به هر کشوری که می‌خواهد برود.[۹] به تازگی نیز رجب طیب اردوغان، رییس جمهور دیکتاتورمنش ترکیه، سخنانی با این مضمون گفته است که باید اداره ای تأسیس کنیم تا برای منتقدان بلیت سفر بگیرد و آنان را از کشور بیرون کند.[۱۰]

اکنون شاید زمان آن رسیده باشد که یک بار برای همیشه این را دریابیم که هیچ شهروندی، در هر مقامی که باشد، در هیچ سرزمینی این "حق" را ندارد که تنها خود و هم باوران خویش را در جایگاه صاحبان اصلی آن سرزمین قرار دهد و به هم میهن منتقد خود، با هر اعتراضی به قوانین، شیوۀ اجرای قانون یا شیوۀ برخورد عوامل حکومتی، بگوید از میهنت کوچ کن.

پی نوشت:


· عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی


[۱] Plato, Apology, Crito &. .. (۱۹۸۲), Greek Text with an English Translation by Harold North Fowler, Harvard University Press, ۵۱/D-E

[۲] سقراط در این بحث، از واژه هایی برگرفته از ریشۀ ὁμολογέω استفاده کرده که به معنای موافق بودن و تعارض نداشتن با چیزی است. مفروض او این است که هر انسانی که در زادگاه خویش می ماند با قوانین میهن خود به توافق رسیده است.

[۳] برای مطالعۀ تحلیلی از "کریتون" به منزلۀ رساله ای در فلسفۀ حقوق بنگرید به:

Allen, R. E. (۱۹۸۰), Socrates and Legal Obligation, University of Minnesota Press, pp ۶۵-۱۰۰

[۴] برگرفته از گفت و گوی محمد محمدعلی با احمد شاملو← دیانوش، ایلیا، لالایی با شیپور: گزین گویه ها و ناگفته های احمد شاملو، چ۳، تهران: مروارید، ۱۳۸۸، ص ۲۸۰

[۵] نوستالگیا در سال ۱۹۸۳ ساخته شد؛ در هنگامی که تارکوفسکی در ایتالیا زندگی می کرد و «به گفتۀ خودش از دوری روسیه بسیار زجر می کشید» (احمدی، بابک، امید بازیافته: سینمای آندری تارکوفسکی، چ ۳، تهران: مرکز، ۱۳۸۷، ص ۳۰۶).

[۶] برای مطالعۀ یک پژوهش ارزشمند دربارۀ "نوموس" با استفاده از منابع یونانی ←

Ostwald, Martin, Nomos and the Beginings of the Athenian Democracy, Oxford University Press, ۱۹۶۹

[۷] سقراط در دفاعیه اش تأکید کرد که نظرش برخلاف سخنان "یاوه" ی آناکساگوراس است که ماه و خورشید را نه خدا بلکه سنگ می دانست. او این باور خویش را به عنوان دفاع خود در برابر اتهام ملتوس مطرح کرد که او را منکر خدایان دانسته بود (Apologia/ ۲۶ D-E).

[۸] منظور این است که چنین موضعی، از حیث موضوع این نوشته مسئله ساز نیست. اما برخی از پژوهندگان، به نقد اساس موضع سقراط و استدلال او نیز پرداخته اند. برای نمونه بنگرید به مقالۀ "آخرین خطای سقراط" نوشتۀ میروسلاو ایوانویچ از مؤسسۀ تحقیقات جامعه شناسی و جرم شناسی ←

Ivanovic, Miroslav, Socrates’ Last Error, Paideia: Ancient Philosophy, ۱۹۹۸

[۹] تاریخ اظهار این سخنان یازدهم اسفند ۱۳۵۳ ذکر شده است. البته مناقشه هایی دربارۀ عین عبارات سخن محمدرضا شاه و تعابیر متفاوت از آن وجود دارد. برای نمونه بنگرید به:

آیندگان و روندگان، خاطرات داریوش همایون، به کوشش علی دهباشی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی، ۱۳۹۳

[۱۰] پایگاه خبری عصر ایران، ۱۲/۱/۱۳۹۷

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 215


بنیاد آینده‌نگری ایران



پنجشنبه ۳۰ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۹ آوریل ۲۰۱۸

ستون آزاد

+ خط کشی رقبای قدرت فرهاد یزدی

+ مطهری: محمدعلی نجفی را در خواب و با بی‌احترامی بازداشت کرده بودند 

+ قدرت نمائی داخلی فرهادی یزدی

+ حق آب و گل، از آتن دیروز تا تهران امروز 

+ بخاطر خودتان هم که شده. فرهاد یزدی

+ تحولات ترسناک در نخستین هفته سال 1397 فرهاد یزدی

+ چراییِ شکست لیبرالیسم محمد مرادی

+ اسفند زبان و توسعه دکتر محسن رنانی

+ سال 1397: آغاذی ترسناک برای ایران فرهاد یزدی

+ سلامت همه آفاق در سلامت توست دکتر محسن رنانی

+ افسانه‌ پیل و پراید دکتر محسن رنانی

+ احزاب سیاسی، تک بعدی یا چند بعدی ! فریده محمدی سرپیری

+ ناهنجاری علمی و ضعف علوم انسانی سارا خیشه

+ نظام اسلامی و ایران بر لبه پرتگاه فرهاد یزدی

+ یاد و نام مصدق را گرامی میداریم روابط عمومی جبهه ملی ایران تهران - ایران

+ بالاترین خیانت به ملت  فرهاد یزدی

+ مسیر آشتی محسن رنانی

+ پيرو تفكرى دربارۀ وقايع اخير ايران جمشيد قراجه داغى

+ حد بردباری ملت فرهاد یزدی

+ آیا زبان آن طور که امروزه آن را می شناسیم، هنوز برای عصر دیجیتال مناسب است؟ 

+ چارک‌های توسعه محسن رنانی

+ نامه سرگشاده یک کنشگرمدنی به احمد توکلی - عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام: تنها در عربستان، عراق و اسرائیل به دنبال دزدها، مفسدان و دشمنان ایران نگردیم! کوروش برارپور

+ سردرگمی رژیم فرهاد یزدی

+ اقتصاد ایران اسیرآنارشیسم سیاستگذاری دکتر محسن رنانی

+ واکنش یک کنشگر مدنی به عذرخواهی محمدرضا عارف(نماینده مردم تهران در مجلس) از مردم ایران! کوروش برارپور

+ آینده چراغ راه گذشته دکتر شیرزاد کلهری

+ قدیانی: اصلاح‌طلبان بیش از این با خامنه‌ای مصالحه نکنند 

+ عشق و فلسفه در گفت‌وگو با موسی اكرمی 

+ آیا نظام وارد فاز فروپاشی شده است ؟ رضا علوی

+ کنشگر مرزی و ظرفیت‌هایش برای تغییر بهمن احمدی‌امویی

+ نظام¬های سیاسی بیمار طی چه فرایندی به بن بست¬های استراتژیک، اضمحلال، فروپاشی و نابودی می رسند؟ کوروش برارپور

+ کروبی، وضعیت امروز ایران را نتیجه مستقیم سیاست‌های خامنه‌ای دانست 

+ دوره ی تکرارِ اعتراضات مدنی و آشوب های خیابانی در ایران و زمان دو برابر شدنِ آنها از لحظه ی فراجهش ناگهانی تا جهش کامل شان چقدر است؟‎ کوروش برارپور

+ مواجهه ایرانی‌ها با غرب چگونه باید باشد؟ باید از فرق سر تا نوک پا غربی شویم؟ امیر سلطان‌زاده

+ نخبگان یا مردم؛ محور توسعه کدام است؟ 

+ ده‌ها وکیل خواستار پذیرش پرونده بازداشتی‌های اخیر در ایران شدند 

+ صادقی: یکی از کسانی که در زندان فوت کرد، از خوراندن قرص به زندانیان خبر داده بود 

+ بیانیه‌ی جمعی از نویسندگان، شاعران و هنرمندا ن ایرانی در سوئد 

+ نجفی، قالیباف را به استفاده از بودجه شهرداری تهران در انتخابات ریاست جمهوری متهم کرد 

+ تفكرى در باره وقايع اخير ايران جمشيد قراجه داغى

+ سکوت موقت فرهاد یزدی

+ فرهادی و هدیه تهرانی؛ اعتراض‌های سراسری و پرسش‌ها و پاسخ‌ها 

+ پاسپورت آلمانی در صدر رده بندی جهانی 

+ چرا ناآرامی‌های اخیر ایران به یک جنبش همگانی منجر نشد؟ شهیر شهید ثالث

+ جنگ دولت با زبان انگلیسی در مدارس ابتدایی سعید پیوندی

+ «مردم نگران کهریزک دیگری هستند» 

+ دعوت اتحادیه اروپا از ظریف برای گفت‌وگو در مورد «برجام» در روز پنج‌شنبه 

+ یک نماینده ارشد پارلمان آلمان «شکایتی رسمی» علیه هاشمی شاهرودی ارائه کرده است 

+ تایید خبر مرگ یکی از بازداشت‌شدگان در اوین؛‌ صادقی نسبت به وقوع «کهریزک دوم»‌ هشدار داد 

+ نگرانی یک عضو شورای شهر تهران از تکرار حوادث کهریزک 

+ گزارشی از تظاهرات همبستگی با مبارزات مردم ایران در استکهلم 

+ اگر به فساد هم‌اندازه حجاب حساس بودیم، اوضاع‌مان بهتر ‌می‌شد 

+ یادداشتی از محسن مخملباف: براى جوانى كه در خيابان با مردم سخن گفت محسن مخملباففیلمساز

+ نگاه تاجیکان به تحولات ایران BBC

+ آخوندهای درباری مواجب بگیر: مقدس یا نابود کننده اسلام؟ اکبر گنجی

+ ادامه بازداشت دانشجویان در ایران 

+ پرده آخر فرهاد یزدی

+ شلیک به ساختمان فرمانداری لنجان اصفهان 

+ اصلاح‌طلبان ایران در مورد اعتراض‌ها چه می‌گویند 

+ نسرین ستوده حقوقدانان و روشنفکران ایران را به حمایت از مطالبات مردم فراخواند 

+ پیشنهاد جعفر پناهی:‌ رفراندوم یا تظاهرات آزاد 

+ فراخون ملی برای شرکت در تظاهرات بزرگ ایرانیان ساکن بلژیک 

+ بیانیه همبستگی سوریه با قیام ملت¬های ایران 

+ اعلام پشتیبانی همبستگی جمهوری خواهان از مبارزات مردم ایران 

+ مناسبات سردار سپه و روحانیت  رضا علوی

+ مردم به روشنی می گویند جمهوری اسلامی نمی خواهند مهرداد درویش پور

+ ویژه گی ها و تفاوت ها  رضا علوی

+ مقاله ای از خانم دکتر شاهین/تهران 

+ نجات ایران فرهاد یزدی

+ مات شدن نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ ورشکستگی بازار ایدئولوژیک (2)  فرانسیس ساندرز

+ سرگردان در راهروهای ارشاد 

+ تاک و تاک نشان فرهاد یزدی

+ چهره دوگانه اکتبر 

+ نزاع بر سر هیچ! عارف دانیالی

+ بالاتر از خطر  فرهاد یزدی

+ در عربستان چه می گذرد ؟ دکتر رضا علوی

+ امنیت در عصر جنگ افزار کشتار جمعی - قسمت دوم فرهاد یزدی

+ امنیت در عصر جنگ افزار کشتار جمعی - قسمت نخست فرهاد یزدی

+ گذر پر مخاطره فرهاد یزدی

+ جاسوسی در نظام اسلامی فرهاد یزدی

+ فوریت مساله افغانستان فرهاد یزدی

+ مرزهای نوین، در حال شکل گیری. فرهاد یزدی

+ خودمان را گول نزنیم ما ملت بزرگی نیستیم رضارخشان

+ امیدهای آینده فرهاد یزدی

+ پرویز شفا استاد سینما از دنیای ما رفت 

+ افعانستان: روزنه امید؟ فرهاد یزدی

+ بازیگر جدید سیاست خارجی ایران فرهاد یزدی

+ آینده‌نگری در برنامه‌ریزی شهری میانه دکتر علی تقی‌پور

+ کابینه دوم روحانی فرهاد یزدی

+ صادق خلخالی به روایت دخترش 

+ مریم میرزاخانی و مهدی علوی شوشتری حسین باقرزاده

+ از ژن برتر تا بابای بند باز رضارخشان

+ پرنسیب سیاسی را از احمدی نژاد باید آموخت رضارخشان

+ آیا جنگ بین ایران و عربستان - یک بلوف سیاسی از سوی امریکا نیست؟ م - ر ایران

+ راه ملت فرهاد یزدی

+ هیچ دلیلی برای خوش بینی به آینده خاورمیانه نیست / جنگ بزرگ بعدی در راه است 

+ ما و تمدن‌زدایی جهانبگلو

+ برای آناهیتا دختر مریم دکتر محسن طاهری دمنه

+ اتحاد برای ایجاد جنگ فرهاد یزدی



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995